Zoektocht naar de diepste geheimen van de platte oester

Oesterbanken vol platte oesters zijn nagenoeg van de Noordzeebodem verdwenen. Om deze schelpdieren terug te krijgen, moeten heel veel gezonde jonge oesters worden uitgezet. Kweek en Onderzoek Platte Oester Nederland (KOPON) wil de kweek daarvan op gang brengen. Maar dan moet deze platte tweekleppige wel al haar bedgeheimen prijsgeven. Delta Platform heeft hiervoor 15.000 euro beschikbaar gesteld.

Alle nieuwsberichten

Oesterbanken vol platte oesters zijn nagenoeg van de Noordzeebodem verdwenen. Om deze schelpdieren terug te krijgen, moeten heel veel gezonde jonge oesters worden uitgezet. Kweek en Onderzoek Platte Oester Nederland (KOPON) wil de kweek daarvan op gang brengen. Maar dan moet deze platte tweekleppige wel al haar bedgeheimen prijsgeven. Delta Platform heeft hiervoor 15.000 euro beschikbaar gesteld.

,,De natuur laat zich niet zo makkelijk dwingen’’, zegt Jouke Heringa, senior lecturer en senior researcher aan de HZ University of Applied Sciences. ,,Toch zijn we al een eind op weg. Om een stap verder te komen is vervolgonderzoek en samenwerking tussen verschillende partijen nodig. Dat gaat KOPON op gang brengen met het geld van Delta Platform.’’

Verdwenen oesterbanken

Oesters hechten zich vast aan hun ondergrond en vormen zo riffen of oesterbanken. Ooit bedekten platte oesters dertig procent van de Noordzeebodem. Menselijk ingrijpen, ziektes, koude winters en vervuiling veroorzaakten uitdunning en sterfte onder de schelpdieren. Inmiddels is de platte oester bijna uitgestorven en de zeebodem nagenoeg kaal. Eenmaal verdwenen keren de tweekleppigen niet meer zo makkelijk terug.

Comeback

Het is tijd voor een comeback van de platte oesterbanken. Daar zijn natuurherstellers, onderzoekers en wetenschappers nationaal en internationaal het over eens. Oesters zuiveren water en vormen riffen die schuilplaatsen bieden aan garnalen en kleine visjes. Op hun beurt trekken deze zeediertjes weer grotere vissen aan. Niet voor niets worden de riffen ook wel biobouwers genoemd. Verder breken oesterbanken golven en stroming en zorgen zo voor beschutte omstandigheden. Dat maakt ze tot natuurlijke kustbeschermers. Mogelijk bieden de windmolenparken in de Noordzee een kans voor herstel van oesterriffen. De fundering van de pilaren biedt een goede habitat voor oesters.

Gezonde larven

Om de oesterbanken te herstellen is gezond uitgangsmateriaal nodig, zonder aantasting van ziektes als oesterparasiet Bonamia. Als het KOPON lukt de larven te kweken, kan het gebroed worden uitgezet tussen de windmolens. En misschien pikken oesterkwekers hiervan in de toekomst ook een graantje mee. Zij kunnen het oesterbroed van KOPON op hun percelen uitzetten, waardoor ze minder afhankelijk zijn van de natuurlijke broedval.

Oesterlarven, Stichting Zeeschelp

Oesterlarven op mosselen, Stichting Zeeschelp

Wisselende resultaten

De partners in KOPON hebben de kweek van platte oesters een eind in de vingers. Bij de juiste temperatuur en voeding lukt het om de schelpdieren te laten paaien. Dat levert wisselende resultaten op. ,,Het interessante is dat de vrouwtjes van de platte oester de bevruchte eieren een tijd bij zich dragen. Wat we vorig jaar zagen is dat de eerste paai in het seizoen over het algemeen goed ging. Opgevangen larven settelden zich en groeiden uit tot volwassen dieren. Maar bij de tweede, derde keer ging het vaak mis. Er trad veel sterfte onder de larven op. Een van de mogelijke verklaringen was dat het mogelijk kon liggen aan de algen die de larven en ouderdieren eten. Dit jaar hebben we gezien dat het beeld niet zo eenduidig is. Slechte en goede batches wisselen elkaar af.’’

juveniele oester, Bureau Waardenburg

Vervolgonderzoek

Om verder te komen met het ziektevrij kweken van oestergebroed is vervolgonderzoek nodig. Dit richt zich op verschillende thema’s. Zo is gebleken dat oesters gevoelig zijn voor trillingen. Bij verstoring sluiten ze hun klep voor langere tijd. Pas als oesters een paar dagen rust hebben, komt de voortplanting weer op gang. Ook blijkt, op basis van ervaringen in broedhuizen in het buitenland, dat oesterlarven zeer gevoelig zijn voor bacteriën aanwezig in het kweekwater. Verder gaan onderzoekers experimenteren met het voer voor de oester ouderdieren en larven. Dat bepaalt voor een groot deel de kwaliteit van de oesterlarven. ,,Logisch’’, zegt Jouke. ,,Mensenbaby’s doen het toch ook  beter op verse groenten dan friet en hamburgers?’

Subsidie

Naast de 300.000 euro die Stichting De Rijke Noordzee bijdraagt aan vervolgonderzoek, gaat KOPON een goed onderbouwd verzoek indienen bij de provinciale subsidieregeling Zeeland in Stroomversnelling. Delta Platform stimuleert ondersteunt dit proces en draagt 15.000 euro bij.

Om de kweek van platte oesters snel en efficiënt op gang te krijgen werken partijen samen onder de naam KOPON, Kweek en Onderzoek Platte Oester Nederland. KOPON is een samenwerking van Stichting Zeeschelp, Roem van Yerseke, NIOZ Texel, Edmelja BV, WMR Yerseke, HZ University of Applied Sciences, Bureau Waardenburg, De Rijke Noordzee.

Kennis liaison

Jouke Heringa