Leo Adriaanse – senior adviseur water – vertelt

Alle nieuwsberichten

Een gesprek met Leo Adriaanse (62) mondt al gauw uit in filosofisch redeneren. Over hoe vernuftig het leven in elkaar steekt. Over de mens en de invloed op zijn omgeving. En over de schoonheid van kunst. Bovendien neemt deze senior adviseur water bij Rijkswaterstaat graag de tijd om te ontdekken wie de ander werkelijk is.

Senior adviseur water bij Rijkswaterstaat. Wat houdt dat in?

Onder die titel ben ik onder andere betrokken bij het Gebiedsprogramma Zuidwestelijke Delta. Ik coördineer en zorg dat het werk uit de regio bij de Deltacommissaris terechtkomt die met zijn staf het Deltaprogramma ermee opstelt.

Het Deltaprogramma?

Nederland moet zich voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering met waarschijnlijk een versnelde stijging van de zeespiegel. Tegelijkertijd zijn we al jaren bezig met het bijsturen van de Deltawerken zoals die vanaf 1953 zijn uitgevoerd. Mooi voorbeeld daarvan is de Katse Heule in de Zandkreekdam. Dit doorlaatmiddel verbindt de Oosterschelde met het Veerse Meer waardoor met elk getij vers zout water het Veerse Meer invloeit. Sindsdien is waterkwaliteit daar een stuk beter. Ook voor de Grevelingen wordt nu een plan voor een doorlaat voorbereid. Het goede samenspel ontwikkelen tussen noodzakelijke maatregelen voor de veiligheid en de ecologische verbeteringen voor de waterkwaliteit, de natuur en het gebruik is de uitdaging. Het is ingewikkeld en boeiend.

Wat heb je voor studie gedaan?

Biologie in Wageningen. Destijds trok me eerst de tropische plantenteelt. Ik wilde naar ontwikkelingslanden. Maar al snel leek mij de opzet  te koloniaal ingericht en niet passend bij mijn idealen. Daarom ben ik gaan doen wat me interesseert, met in gedachten: ‘Ik zie wel wat ik er later mee kan’. In die tijd leek biologie niet handig vanwege de werkloosheid. Via achtereenvolgens een stage, een afstudeerproject en vervangende dienstplicht vond ik mijn draai bij Rijkswaterstaat. Biologie en water hebben alles met elkaar te maken. Water is een belangrijk element. Jij en ik bestaan ook voor 60 tot 70 procent uit water.

Wat vind je voor jouw werk de kers op de taart?

Als we een project echt realiseren en iedereen tevreden is. Als je samen met anderen de leefomgeving een bepaalde vorm hebt gegeven. Dat vind ik mooi. Zoals Rijksweg 58 met het ecologisch bermbeheer, een betere functie voor de natuur. Of de vooroeverbeschermingen en eilanden in het Volkerak-Zoommeer. En natuurontwikkelingsprojecten als de aanleg van een duinvalleitje op Noord-Beveland bij de aansluiting van rijksweg 57 en de duinen op Neeltje Jans. En recenter, de gebiedsontwikkeling Perkpolder en de zandsuppleties langs de Oesterdam en op de Roggenplaat in de Oosterschelde.

Wat inspireert jou?

Ecologie. In deze tijd van klimaatsveranderingen is het interessant om te kijken naar de grote verbanden. Ecologie bestudeert hoe al het leven met elkaar en met de aarde samenhangt. Dat is wonderbaarlijk mooi en complex. We denken dat we het begrijpen, maar we begrijpen het maar voor een klein deel. Vaak is het ingewikkelder dan we denken. Soms valt dat gelukkig weer mee. Dat we daar onderdeel van uitmaken van dat leven, dat boeit me. Daarnaast kan ik heel blij worden van kunstuitingen en filosofische gedachtegangen.

Lees je daar ook over?

Jazeker ik lees moderne filosofen als Bruno Latour en Koert van Mensvoort. Ken je zijn Next Nature Network? Dat gaat over de mens als mix van biologie en techniek en de evolutie daarin. Dat vind ik interessante kost. En ik houd van kunst. Mondriaan, Brancusi, Panamarenko. Omdat ik van schoonheid houd zie ik ook graag dat de rapporten die wij opleveren er ook mooi uitzien. En ik zeil graag. Het water geeft me een gevoel van vrijheid.

Je werkt sinds 1983 bij Rijkswaterstaat. Is dat nog steeds uitdagend?

Nog steeds. We hebben veel ingegrepen in de natuur voor onze veiligheid en dat heeft lange termijn consequenties waar we weer mee moeten omgaan. Steeds weer onze weg daarin vinden om zowel de veiligheid als een goede inrichting voor de natuur en het gebruik van de wateren te bereiken, dat vind ik een mooie uitdaging.

Hoe doe je dat?

Meten en kijken hoe het loopt. De relaties die we al begrijpen, daar kan je op sturen. Andere ontwikkelingen die nog niet te bevatten zijn, daar moet je tijdig meer van meten en strategie op ontwikkelen. Dat speelt ook in deze delta. Zeker bij civieltechnische werken, zoals de stormvloedkering die destijds gebouwd is voor 200 jaar, waarbij rekening is gehouden met een zeespiegelstijging van 20 centimeter per eeuw. Berekeningen laten zien dat we in 2100 wellicht een meter zeespiegelstijging krijgen, of zelfs meer. Dat toont aan dat wat we toen dachten, niet meer klopt. Als die kering niet meer functioneel is, wat dan? In eerste instantie willen we zo lang mogelijk profijt hebben van de stormvloedkering. Maar in de tussentijd moet je wel andere dingen verzinnen en daar onderzoek naar doen om op tijd klaar te staan.

Noem eens een voorbeeld?

Bij het Onderzoek Integrale Veiligheid Oosterschelde is gekeken wat er in het bekken gebeurt. Zandhonger en zeespiegelstijging hebben beide invloed op de veiligheid met de Oosterscheldekering en de dijken rondom de Oosterschelde. Deskundigen kijken naar wat de kering kan hebben en wat we kunnen aanpassen om een stijging groter dan 40 tot 50 centimeter op te vangen in de toekomst. Dat betekent veel rekenwerk. Daar komt nog bij dat zo’n kering uniek is, dus daar moet je ook een unieke toetsing voor hanteren. Die wordt op dit moment ontwikkeld. We zorgen ervoor dat de veiligheid ook op de lange termijn niet in het geding komt door tijdig aanpassingen te plegen wanneer en waar dat nodig is.

Wat is jouw rol bij Delta Platform?

Rijkswaterstaat is strategisch partner. In de praktijk identificeren we samen Deltacases, opgaven waarin overheid, onderwijs en andere organisaties of bedrijven samen optrekken. Om dat te doen moet tijd en budget worden vrijgemaakt. Daar schort het soms aan. Overheden, lectoren, docenten woekeren allemaal met hun tijd. Wij hebben die tijd ook niet, want volle agenda’s. Toch wil je met elkaar de uitdagingen van nu samen oppakken en jonge mensen goed opleiden.

Zie je een oplossing?

Meer tijd en geld zou mooi zijn, maar meer prioriteit geven aan het ontwikkelen van het samenspel met elkaar is een directere weg. Waar ligt de maatschappelijke vraag? Wat kan het onderwijs doen? Wat kan RWS doen? Wat kan een onderzoeksgroep doen? En hoe breng je dat slim bij elkaar? Dat gaat niet vanzelf. Daar is een rol voor het Delta Platform weggelegd.

Wat vind je het boeiendst aan je werk?

Wat wij als mensen doen met onze omgeving, met de natuur. Hoe we dat zo slim mogelijk en in blijvende harmonie kunnen doen. Er speelt veel tussen cultuur en natuur. Het rapport van Johan Remkes over de stikstofproblematiek is een goed voorbeeld van zorgen voor de natuur en de omgeving. Daar moeten we echt mee aan de slag, anders komen we in steeds grotere problemen. Dat willen we toch allemaal niet?

Kan dat nog?

Dat lukt alleen als je cultuur en natuur bij elkaar brengt. We moeten zo slim mogelijk en in harmonie met de natuur werken. Dat is in ons aller belang. De natuur blijft wel in een of andere vorm, maar wij willen ook blijven. Dat kan alleen als we samenwerken met elkaar en de natuur.

Zie je dat als een uitdaging?

De grootste uitdaging is de manier waarop wij met grondstoffen en energie omgaan om te turnen. En hoe wij onze leefomgeving vormgeven. Dat is moeilijk, omdat er zoveel belangen zijn. We moeten een stapje terug. In Nederland moeten we kijken hoe we het met landbouw, waterbeheer en aquacultuur doen. Bij alles moet ruimte voor het goed functioneren van de natuur overeind blijven, anders snijden we onszelf in de vingers. Zonder schoon water geen aquacultuur. Een andere uitdaging vind ik de samenwerking in deze gehaaste maatschappij. We hebben amper tijd een goed gesprek met iemand te voeren. En dat is zo nodig. Daar moeten we tijd voor nemen. Onderzoeken waar de drijfveren zitten, wat we nou echt belangrijk vinden en dan samen daarmee verder aan de slag.

Hoe wil je dat aanpakken?

Wat ik probeer is tot de essentie te komen. Hoe zit het in elkaar? Waar gaat dit over? Daarna moet je samen met elkaar de situatie tegemoet treden. Zo kom je tot de kern, wat kan technisch gesproken wel en wat niet, wat is ecologisch verstandig. Samen aan een doel werken geeft energie. Er ontstaan gescheiden werelden tussen deskundigen en niet-deskundigen als we niet opletten. Het zou makkelijker zijn als mensen de ingewikkeldheid van hun omgeving beter begrijpen. Daarin moet je dus investeren. Zodat je een gezamenlijk doel vormt en weet welke richting je samen uit wilt.

Je pleit voor meer communicatie? Uitleg?

Ja, en goed onderwijs. Een leven lang leren. Met elkaar begrijpen van  de omgeving waarin we leven, want daar moeten we het mee doen. Dat vind ik ook het interessante aan Delta Platform. Met alle experts en het onderwijs zo educatief mogelijk de uitdagingen in beeld brengen en samen oplossingen verzinnen. Dus aan de slag!

Edwin Paree
Het Zeeuwse Landschap