John Dane – voorzitter van het College van Bestuur van de HZ University of Applied Sciences – vertelt.

Alle nieuwsberichten

John Dane stak vroeger altijd zijn vinger op als de juf een vraag stelde. En het antwoord was vaak goed. Maar ben ik dan slim, vraagt de voorzitter van het College van Bestuur van de HZ University of Applied Sciences zich nu af. Hoe levert deze erudiete Vlissinger -zonder guilty pleasures, maar wel met Netflix- een bijdrage aan een betere wereld? Gaat hij zelf de barricaden op of grijpt hij andere middelen aan?

Om maar meteen met de eerste vraag te beginnen: ben je slim?

Als ik iets had gelezen, wist ik daarna op welke pagina het stond en ook ongeveer waar op de pagina. Ik kon goed leren, dat wil zeggen: reproduceren. Dat heeft met een goed geheugen te maken. Ik kan antwoord geven op veel vragen, maar ben ik dan slim? Ik weet het niet, ik denk van niet. Volgens mij ben je slim als je kennis kunt toepassen op complexe vraagstukken. En dat is precies wat wij onze studenten willen meegeven.

Studenten, daar komen we later op terug. Wat heb je zelf voor opleiding gevolgd?

Mijn jeugd heb ik doorgebracht in Vlissingen. Op mijn achttiende ben ik vertrokken voor een lerarenopleiding in Delft: de vakken Nederlands en Geschiedenis. Daarna SPD Bedrijfsadministratie en een post hbo-opleiding gevolgd, Hofam, hoger financieel en administratief management. Vervolgens bij Erasmus Universiteit in Rotterdam een parttime masteropleiding bedrijfskunde met strategisch- en financieel management en entrepreneurship afgerond.

Heb je daar geleerd voor voorzitter van college van bestuur van de HZ?

Bestuurder zijn kun je niet leren, dat moet je volgens mij ervaren. Ik meen dat je dit werk niet kunt doen als je 25 bent. Daar ben ik van overtuigd. Ook niet als je 30 bent. Dan mis je levenservaring en de rust om je niet te laten opjagen, maar na te blijven denken over allerlei vraagstukken die je op je bordje krijgt.

Hoe kom je aan deze baan?

Ik werkte bij PTT Post. Via de voetbal ontmoette ik iemand  die vroeg of ik bij hem wilde werken. Dat was bij een leuk familiebedrijf, Kloosterboer in de Vlissingse haven, een op- en overslagbedrijf. Ik heb ja gezegd. Daar heb ik nooit spijt van gehad. Was een leerzame en leuke tijd. Uiteindelijk heb ik er 20 jaar gewerkt. Ik was verantwoordelijk voor strategie en maakte onderdeel uit van een landelijk team. Ik zag het bedrijf groeien van 25 naar 350 werknemers met daaromheen een schil van ploegen.

Van een commerciële baan naar het onderwijs. Interessante carrièreswitch.

Dat hangt aan elkaar van veel toevalligheden, hard werken, veel leren en de juiste mensen ontmoeten. Ik heb in mijn werkzame carrière twee banen gehad, bij PTT Post en bij Kloosterboer. Na twintig jaar bij dat havenbedrijf wilde ik graag nog één keer het roer omgooien. Zo’n zeven jaar geleden kwam ik in contact met Adri de Buck, de toenmalige voorzitter van het College van Bestuur. Na een directiefunctie vroeg hij of ik voelde voor een functie in het College van Bestuur. Sinds vorig jaar januari ben ik voorzitter. Een fantastische baan, omdat ik werk met professionals én met jonge mensen die hier studeren.

Kan je eens schetsen hoe een werkdag er voor jou uitziet?

Soms als bij een dokter met een volle wachtkamer. Mijn agenda laat zich volledig invullen door afspraken. Per uur of per half uur. Veel, heel veel gesprekken voeren. Beleidsstukken voorbereiden. Mensen motiveren en inspireren. Ik deel zaken die ik uit het bedrijfsleven oppik waarvan ik denk dat we daarin samen kunnen optrekken. Vaste prik is het bestuurs- en directieteamoverleg op dinsdagmorgen. Daarnaast probeer ik contacten te houden met collega-bestuurders in het land, vanuit de Vereniging Hogescholen. Er zijn contacten met UCR en Scalda en de andere onderwijskoepels om te kijken wat we samen kunnen doen in doorlopende leerlijnen, welke support daarvoor nodig is vanuit het bestuur. Ik ben vooral strategisch bezig. Nadenken over hoe komen we verder, welke mensen heb ik daarbij nodig en hoe zet ik die mensen het beste in met hun kracht en talent. Als ik thuiskom akker ik de mailbox door. Soms heb ik meer dan 70 mails!

Dat kan toch bij elke organisatie. Wat maakt de HZ zo bijzonder?

Dat is de betekenis die het onderwijs indirect geeft aan de wereld. De gasten die nu bij ons studeren, waaieren later uit over de wereld. Wij proberen ze een ondernemende, onderzoekende houding mee te geven. Daarnaast waardengedrevenheid, zodat ze fatsoenlijke mensen zijn die aan de goeie dingen werken. HZ UAS is verbonden aan de Sustainable Development Goals van de United Nations. Dit zijn doelstellingen die de blauwdruk vormen voor een betere en duurzamere toekomst. Wij zitten met name op de onderwerpen water, energie en voedsel. Dat zijn ook de onderwerpen waar Delta Platform zich mee bezighoudt.

Wat is jouw betrokkenheid bij Delta Platform?

Als bestuurder zit ik aan de knoppen om middelen te alloceren. Maar daarnaast probeer ik te inspireren. Mensen te raken om te werken aan deze belangrijke vraagstukken.

Middelen alloceren, dat is een echte managementkreet. Wat bedoel je daarmee?

Het bestuur denkt na over hoe we geld en personeel inzetten en voor wie, wat en waarvoor. Dat doen we via de begroting en een meerjarenplan. Verder denk ik mee met de koers die gevaren wordt. Bovendien ben ik een overtuigd ambassadeur van Delta Platform.

Wat moet iedereen weten over Delta Platform?

Dat het een fantastisch centre of expertise is, geënt op de complexe vraagstukken waar onze delta mee te maken heeft: klimaatadaptatie en waterspiegelstijging. De problemen die in de toekomst ontstaan moeten we vanuit verschillende disciplines -de triple helix- en vanuit verschillende invalshoeken oplossen. Delta Platform legt verbinding met partijen die complexe vraagstukken analyseren en die er een vraagarticulatie op loslaten zodat bovenkomt waar het precies om gaat. Daar wordt vervolgens praktijkgericht onderzoek op gebaseerd. Daarbij willen we mbo, hbo en wo aan elkaar verbinden en tegelijkertijd vanuit alfa-, bèta- en gammawetenschap de complexe vraagstukken integraal benaderen. De projecten die het Delta Platform inbrengt, leveren nieuwe kennis op plus goed opgeleide deltaprofessionals.

Dat klinkt betekenisvol.

En dat is het ook. Alles waar Delta Platform zich mee bezighoudt heeft globale betekenis. Dat vind ik het mooie ervan. Lokaal onderzoek met globale betekenis: glokal. En het past ook bij onze regio. We zitten nu eenmaal in de natuurlijke habitat van een delta. Onze voeten worden als eerste nat. We móeten wel wat bedenken, ook voor de rest van de wereld. Daarom delen we de kennis die wij opdoen vanuit de multidisciplinaire benadering met anderen. Zodat wereldwijd de delta’s veilig kunnen worden en schoon water, voeding en energie gaan opleveren voor de mensen die er wonen.

Ik hoor gedrevenheid! Schuilt er een wereldverbeteraar in jou of komt die passie nu tot uiting vanwege je betrokkenheid bij dit onderwerp?

Goeie vraag. Ik voel me geen radicale verbeteraar. Ik ga niet de barricaden op om te protesteren en ik laat me niet vastketenen aan een hek van een kazerne omdat ik vind dat wapens de wereld uit moeten. Ik probeer wel op een fatsoenlijke manier te leven. Eerlijk zijn, besef van goed en kwaad, kreeg ik van huis uit mee. Dat geef ik mijn kinderen ook mee. In die zin ben ik wel een wereldverbeteraar.

Hoe uit zich dat?

Thuis eten we minder vlees. Ik gooi geen afval op straat, laat geen plastic slingeren. En rommel ruim ik op. Verspillen doe ik niet. Ik ga bewust om met water, niet uren onder de douche. En ik heb een volledig elektrische auto. Dat klinkt misschien niet extreem, maar ik denk erover na. Vliegen doe ik overigens nog wel, hoewel ik tegen de kinderen heb gezegd dat dat er in de toekomst wel eens anders uit zou kunnen zien.

Zijn er andere belangrijke projecten waarbij je met de HZ betrokken bent?

De HZ is een van de founding fathers van het nieuw op te richten Delta Kenniscentrum, samen met Scalda, UCR, Universiteit Utrecht en Wageningen University. Het is een topinstituut op gebied van water, voedsel en energie. De ligging aan de kust in een getijdendelta is uniek. Dezelfde thema’s als bij de HZ komen er aan de orde. De verticale verbindingen tussen mbo, hbo en wo gaan we nog beter neerzetten. En we verstevigen de horizontale samenwerking met partnerinstellingen als TU Delft, TU Eindhoven. Deltares, Universiteit van Gent, en het bedrijfsleven.

Wat is de huidige status van het kenniscentrum?

Dat is onderdeel van de compenserende maatregelen voor het mislopen van de Marinierskazerne in Vlissingen. Vanaf 1 oktober gaat een kwartiermaker aan de slag om de oprichting voor te breiden. Op 1 april 2021 dient de kwartiermaker zijn kwartiersmakersfase af te ronden en kunnen we over gaan tot de implementatie van het Delta Kenniscentrum.

En bestaat er een relatie tussen Delta Platform en Delta Kenniscentrum?

De rol van Delta Platform is faciliterend door de juiste complexe vraagstukken en onderzoeksthema’s in te brengen en partijen met elkaar te verbinden. Delta Platform moet bewerkstelligen dat het praktijkgericht onderzoek van het hbo wordt verbonden met wetenschappelijk onderzoek én met de skills van het mbo. Ook moet Delta Platform zorgen dat voor het oplossen van complexe vraagstukken vanuit de markt partijen bij elkaar komen die daarvoor het Delta Kenniscentrum gaan benutten.

Wanneer kan je dit initiatief, het kenniscentrum, een succes noemen?

Als er een erkend topinstituut staat op gebied van water, energie en voedsel met daaraan verbonden toonaangevende professoren vanuit partneruniversiteiten Utrecht en Wageningen, goede lectoren vanuit hbo, goede praktoren vanuit het mbo. Als we alle nodige  investeringen in de labfaciliteiten hebben kunnen doen, zowel in het Joint Research Center Zeeland als bij NIOZ in Yerseke. En als we vijf nieuwe professionele masters hebben ontwikkeld, drie nieuwe bachelors, vier nieuwe mbo-opleidingen én als we de aansluiting hebben kunnen weten te vinden bij het bedrijfsleven. Zodat bijvoorbeeld Rijkswaterstaat bij nieuwe kunstwerken zegt: ‘’Het Delta Kenniscentrum is voor mij onmisbaar om kennis en valorisatie verder vorm te geven.’’

Dat is heel ambitieus.

Er moet nog veel worden gedaan. Alleen al voor het ontwikkelen van een opleiding ben je twee jaar verder. We hebben er tien jaar voor uitgetrokken. Dan hoop ik dat het er staat en ik hier nog zit. Ja hoor, ik ben 63 en zo fit als een hoentje.

Hoe doe je dat?

Nou, allereerst houden mijn zoons me jong. Ze zijn 7 en 12. En ik sport veel. Ik voetbal veel met de jongens op het pleintje. En ik ga drie keer per week ongeveer zes kilometer hardlopen om me lekker te blijven voelen.

Als je een dag niet werkt, wat doe je dan het liefst?

Iets met mijn gezin. Maar als iedereen bezet is, zou ik misschien wel in de tuin gaan werken om mijn zinnen te verzetten. Ik vind het buitengewoon plezierig om een beetje buiten te keutelen, grasmaaien, snoeien, onkruid weghalen. Even niet met dat hoofd bezig zijn. Prima.

Heb je groene handen?

Nee, twee linkse handen en ook absoluut geen groene handen.

Welke krant lees je?

PZC, Het Financieele Dagblad.

Lees je vakliteratuur?

Soms een boek over leidinggeven, maar bij voorkeur geen managementboeken. Het liefst biografieen en dan weer bij voorkeur van mensen uit de muziek.

Wat is het laatste boek dat je gelezen hebt?

Congo. Een dikke pil van David van Reybrouck. Dat beschrijft de aangrijpende geschiedenis van Congo. Eerder las ik een boek over Zuid-Afrika. Over de ontstaansgeschiedenis, de boerenoorlogen. Met name over de psyche van de mens. En ik kijk altijd naar leiders. Hoe doen leiders het, hoe leiden ze hun zaak. Twintig jaar geleden gedroegen bestuurders zich soms als despoot: ik bepaal en jij niet. Dat is niet meer van deze tijd. En toch, als je kijkt naar de wereld om je heen… Poetin, Orban, Erdogan, Trump… autocratisch leiderschap. Bijna dictatuur. Bij hen draait het om manipuleren, macht, status en eigen positie. Voor mij ondenkbaar. Thuis niet, bij mijn vrienden niet, op mijn werk niet. Althans ik hoop dat de anderen dat zo beleven.

Wat voor soort leider ben je zelf?

Het type leiderschap dat tegenwoordig het beste tot zijn recht komt is voor mij dienend leiderschap. Daar komt mijn manier van leidinggeven dichtbij in de buurt. Natuurlijk ben ik ook bestuurder, als er knopen doorgehakt moeten worden, aarzel ik geen moment. Maar dat doe ik pas nadat ik alles heb gewikt en gewogen, belangen heb mee laten wegen en heb gekeken naar de gevolgen van dat besluit voor degenen die ermee aan de slag moeten.

Hoe leid je een organisatie in goede banen in een onrustige tijd?

Ja, hoe run je je organisatie met alle majeure disrupties in de wereld, die steeds heftiger en heviger worden. Zoals nu de pandemie, de waterspiegelstijging, geopolitieke problemen. Hoe adaptief maak je je organisatie? Agile leadership is daar een mooie tool voor. Stapje voor stapje, in een soort scrum methode, pas je je aan de omstandigheden aan, in plaats van dat je hele grote culturele transities doormaakt. Agile leadership is eigenlijk lenig meebewegen. De organisatie die dat kan, overleeft. Niet de grootste, sterkste of slimste.

Waar haal je inspiratie vandaan?

Vooral uit mensen, hun gesprekken. Ervaringen van mensen, wat heeft de ander meegemaakt. Soms ook uit muziek. De rauwe Southern Rhythm & Blues.

Na wat voor soort werkdag kom je blij thuis?

Klinkt een beetje cliché, maar dat heb ik elke dag. In het begin ben ik me heel erg bewust geweest van ‘gedoe’ in een organisatie. De een heeft problemen met zijn loon, de ander met het werk, de derde heeft problemen thuis. Ik heb eens een boekje gelezen ‘managen van gedoe’. Dat begon met de zin: Gedoe is er in elke organisatie. Daarna heb ik het geaccepteerd. Bespreekbaar maken is het beste. Vandaag of morgen heeft iemand corona. Of iemand stapt op, terwijl hij of zij net een cruciale functie had. Accepteren is het beste, zodat je ermee kunt omgaan.

Wat wil je de studenten graag meegeven?

Dat het goede waarden gedreven professionals worden. Ook zou ik willen dat ze zich sociaal goed kunnen bewegen, samenwerken en dat ze zich persoonlijk ontwikkelen. Ik vind het een maatschappelijke opdracht voor het onderwijs om structuur te brengen, waarden mee te geven, ze te stimuleren een betere wereld te maken. In het HZ personality programma leren we studenten een ondernemend, onderzoekende en nieuwsgierige houding aan. Zodat ze op zoek gaan naar innovatieve verbeteringen in processen of producten. Dat ze nadenken over de planeet Aarde en dat ze daarvoor de goede keuzes maken. Ik zou graag zien dat onze lineaire economie verandert in een circulaire economie en dat het winst-denken op een andere manier vorm gaat krijgen. Daar wil ik onze studenten mee op pad sturen. Verander de wereld vanuit dat perspectief. Wees de leiders van de wereld, niet in hiërarchische zin maar meer in morele zin, en neem dat HZ personality denken mee. Ik hoop dat ze dat omarmen.