Dit was Springtij Forum 2020

Alle nieuwsberichten

Springtij 2020

Springtij is een jaarlijks terugkerend forum op het betoverende eiland Terschelling. Aanpakkers en doeners ontmoeten elkaar en maken stappen die leiden tot een sociale, economisch gezonde en duurzame toekomst. Een streven dat Willem den Ouden en Louise van der Heijden van Delta Platform omarmen. Met een weekendtas in de hand stappen ze op de boot om zich drie dagen te mengen onder gelijkgestemden. Speciaal voor de thuisblijvers houden ze een dagboekje bij.

Bekijk hier de aftermovie van Springtij 2020 Bekijk de website van Springtij voor meer informatie

Woensdag 23 september

Nooit eerder maakten we een vaartocht over de Waddenzee met een mondkapje op. Op de veerboot wisselen we onze verwachtingen uit.

‘Veilige’ overtocht

De Fast Ferry

We hopen op inspiratie voor ons werk, maar ook voor onszelf als mens. Gelijkgestemden ontmoeten en netwerken hoort er ook bij. We nemen ons voor tussen de sessies door te genieten van de ambiance, de rust en het buitenzijn.

Aankomst Terschelling

Donderdag 24 september

09:00 uur

Na een heerlijke nacht slapen schuiven we aan bij het ontbijt. Met een extra broodje -zeelucht maakt hongerig- hebben we eerst nog een videovergadering in met het ‘thuisfront’. Nodig om een noodzakelijke financieringsaanvraag voor Delta Platform op tijd in te leveren. Daarna scheiden onze wegen. Vanwege corona is de groep deelnemers in tweeën gesplitst.

Bellen met de thuisfront

14:45 uur

Springtij opent onder andere met passende poëzie, Zwerversliefde, een gedicht van Roland Holst.

16:00 uur

De meeste sessies zijn in de duinen of in het open veld. Een corona-maatregel die, midden in de natuur, nog eens beklemtoont dat we hier bijeenkomen om Nederland leefbaar te houden.

Buiten vergaderen

Willem krijgt in de sessie Van Puberale naar Volwassen economie een spiegel voorgehouden. Kunstenaar en radicale ecoloog Arne Hendriks laat zien hoe we ons laten sturen door een obsessie voor groei, gecombineerd met de angst voor krimp. Dit relateert hij aan het lichaam, de economie en de ecologie. ‘Bekijk, beschouw de natuur en leer’, zegt Arne.

Louise schuift aan bij Wij-zij denken een nieuw perspectief op duurzaamheid waar filosoof Bart Brandsma ingaat op de impact van polarisatiekrachten op gewenste sociale transformatie. Louise vat de sessie als volgt samen: ,,Als je weet dat polarisatie een ‘gedachtenconstructie’ is, waarbinnen mensen verschillende rollen in kunnen nemen, geeft dat ruimte en inzicht om polarisatie te plaatsen en te begrijpen.”

Op de achtergrond blijft het werk voor Delta Platform doorgaan. Louise sluit halverwege de sessie aan bij een belangrijke digitale vergadering. Met uitzicht over een stormachtige Waddenzee voert ze een gesprek met de visitatiecommissie van het Applied Research Centre Delta Areas and Resources.

18:00 uur

Het Springtij Captains Diner springt in op de actualiteit. Dit jaar stagneert de export van aardappelen waardoor we met overschotten van piepers blijven zitten. We krijgen daarom een driegangendiner bestaande uit louter aardappelgerechten, van aardappelsoep tot aardappeldesserttaartje.

Captains Dinner

Captains Diner

Een van onze tafelgenoten is de directeur duurzaamheid van een groot bedrijf in personenvervoer. Zij schetst de blijvende gevolgen van corona door gedragsverandering. Meer thuis werken, minder reizen, meer afstand.

22:00 uur

Na een wandeling over het eiland, raken we in een levendig gesprek met spreker en kunstenaar Arne Hendriks. Hij noemt zichzelf ongedisciplineerd, als tegenhanger van interdisciplinair. Leuk om over na te denken.

Vrijdag 25 september

Bij het ontbijt lepelen we vol overgave uit de pot duindoornjam en smullen we van de yoghurt met cranberrycompote, specialiteiten van het eiland.

09:15 uur

De dagopening van filosoof Ad Verbruggen willen we niet missen. Zijn stelling is: niet techniek maar levenswijzen bepalen de toekomst. Verder is hij van mening dat economie haaks staat op ‘zorg voor ons lichaam’. Hij pleit ervoor om meer status te hechten aan respect voor de schoonheid van de natuur en minder status aan geld. Uiteindelijk gaat het om evenwicht, balans. Onderliggend komen bij Willem vragen naar boven als: Wat is voor mij écht van waarde. Wat is bijzaak of zelfs -overbodige- luxe. Welk bezit verrijkt me als persoon?

De ‘setting’

Aansluitend vertelt Christian Felber over The Economy of Common Good waarover hij in 2010 een boek schreef. Van oorsprong komt economie als wetenschap voort uit de filosofie, beweert Christian, met als uitgangspunt dat zorg voor je huis en je omgeving de belangrijkste opgave is waarvoor de mens staat. Dat betekent in wezen dat de mens streeft naar evenwicht in zijn bestaan. Door te willen groeien en winstmaximalisatie na te streven is het oorspronkelijke doel van de economie voorbijgestreefd en omgeslagen in kapitalisme. En daarmee staat kapitalisme haaks op de oorsprong van de economie, het streven naar evenwicht.

Wisselvallig weer…

…Geen probleem voor Willem!

11:30 uur

We volgen ieder weer ons eigen programma. Aan de ene kant jammer, aan de andere kant juist niet omdat we met elkaar inzichten en inspiratie kunnen delen. Zoals over Wat is de waarde van het wad. Daar komen de visser, de recreatieondernemer en de natuurminnende bewoner van het wad aan het woord. Zo is er ontevredenheid over het overheidsbeleid dat gericht is op meebewegen met de natuurlijke dynamiek aan de oostkant van het eiland.

Willem wordt geraakt, deels door de omgeving. De lezing begint namelijk letterlijk op het wad, bij windkracht 5 tot 6. Daarna vleit iedereen zich neer in de natuur, achter de beschutting van de duinen, om naar burgers, vakmensen en bestuurders te luisteren.

Stormachtig waddengebied

Schuilen achter de duinen

Ook spreker Katja Philliparth maakt indruk. GTST heeft voor deze onderzoeker bij NIOZ niks met het televisieprogramma te maken maar alles met impact van de stijging van temperatuur op de samenleving. Ze gebruikt de letters als ezelsbruggetje: Geografische spreiding, Timing, Selectie, Teleconnectie. Dit illustreert ze met het volgende verhaal. Garnalen zijn gevoelige dieren. De diertjes planten zich als gevolg van de temperatuurstijging acht weken eerder voort dan voorheen. Later in het seizoen kunnen fouragerende trekvogels niet meer aan genoeg voedsel komen. Daarom bereikt slechts een deel van hen het continent  Afrika. Minder vogels in Afrika geeft voor de landbouw meer ruimte. En zie: de keten is gebroken. Een schokkend voorbeeld van de impact van temperatuurstijging in het totale natuurlijke systeem. De gevolgen van die tempratuurstijging gaan ons overspoelen, volgens Katja.

Bij de sessie Commons en coöperatie: alternatief voor markt en overheid met verschillende sprekers wordt Louise meegenomen in de wereld van de commons. Initiatieven van onderop met een eigen doel en spelregels die alleen kunnen slagen als ze status, middelen, ruimte en vooral overheidsgeld krijgen. Louise denkt dat de uitdaging juist is om de overheid in de rol van facilitator te zetten en samen met alle andere partijen een nieuw speelveld te creëren waarbinnen ook de commons een rol hebben. Zodanig dat iedereen zijn middelen inbrengt om het gedeelde doel te bereiken.

14:30 uur

In het middagprogramma Springtij University agrarische en natuurlijke omgeving hoort Willem over nieuwe inzichten en uitdagingen in agrarische en natuurlijke omgeving. Droogte, stikstof, verzilting. Bijna alles komt aan bod. Hij vindt de inzichten meeslepend, maar de problemen van het moment (stikstof, waterpeil, impact op gezondheid van dierhouderij) worden niet geadresseerd of handig omzeild. Deze sessie is wat hem betreft te politiek en daarmee zielloos, niet inspirerend. Terwijl de mix aan deskundigen hoge verwachtingen opwekte.

De andere sessie, bezocht door Louise, gaat over duurzaamheid als sociaal vraagstuk. Kitty Jong van FNV spreekt van een clash tussen duurzaamheid en werkgelegenheid. Ook Maria van der Heijden van VO-NL is van mening dat het sociale aspect bij duurzaamheid van groot belang is en zij pleit voor diversiteit binnen het thema duurzaamheid. Donald Pols van Milieudefensie constateert dat klimaatbeleid vaak de positie verbetert van mensen die het toch al goed hebben. Hoe gaan we de schijnbare tegenstellingen verbinden?

Louise ziet wel wat in het voorstel van Donald om een icoongemeente te creëren waarbinnen ook aandacht is voor sociaal-maatschappelijke aspecten.

17:30 uur

Terwijl Willem op ontdekkingstocht gaat bij een leerzaam uurtje wildplukken (‘Die rood met witte stippen zijn alleen voor de kabouters hoor, niet eten!’), zit Louise aan het diner. En als Louise een paar uur later een zintuigenwandeling maakt in de avondschemering mag Willem eindelijk zijn honger stillen.

‘Ontdekkingstocht’

In de nazit gaat het gesprek over… ja, hoe zullen we het noemen. Er zijn tal van goede initiatieven die in ons huidige systeem niet tot uitvoering komen, bijvoorbeeld om onze kust te beschermen tegen extreme zeespiegelstijging. Wellicht omdat de geijkte partijen zich geen probleemeigenaar voelen? Misschien moeten we ook wel af van het criterium van probleemeigenaar? Of moeten we andere wegen vinden binnen of buiten de geijkte organisaties? Of moeten we naar een andere definitie van eigenaar? Het heeft ons de hele  avond beziggehouden hoe wij vanuit Delta Platform hiermee om moeten gaan. Of moeten we gewoon niets willen met dit soort initiatieven? Eigenlijk is deze avond hersenkraken al een eerste stap. We hebben vrijwel direct ons netwerk benaderd om met ons mee te denken.

Genoeg ‘denkstof’ voor Louise en Willem

Zaterdag 26 november

Alweer de laatste dag van Springtij met voor iedereen hetzelfde programma.

09:15 uur

Kunstenaar Arne Hendriks bepleit dat een volwassen economie niet wordt gekenmerkt door groei maar door zichzelf gezond te houden, te repareren en te vernieuwen. Dit illustreert hij op hilarische wijze aan de hand van dit voorbeeld: Mannetjespauwen met de mooiste, grootste veren worden door de vrouwtjes gekozen. Daarom gaat veel energie naar de groei van de veren. Hierdoor blijven de organen die er werkelijk toe doen achter in ontwikkeling en planten zwakste pauwen zich voort.

11:15 uur

Na de koffie laten we ons alles vertellen over het IJsselmeer. Dit is een enorme en waardevolle regenton, maar ook een grote ruimte waarin we energiebronnen kwijt willen. Hoe gaat dat samen? In deze sessie staat de vraag centraal of we met elkaar genoeg geregeld hebben om tot een goede afweging van belangen te komen. Is het Rijk slechts de observator? Of moet het de regisseur zijn, die op basis van de wetenschap de juiste besluiten neemt? De hele setting doet denken aan de living labs van Delta Platform waar nationale opgaven en regionale uitdagingen samenkomen. Daar gaan we eens verder over nadenken.

14:15 uur

In de sessie Democratie, dialoog, burgerberaad vraagt auteur Eva Rovers zich af hoe we mensen meekrijgen in de transitie. Als het blijft bij praten over plannen die al ver in ontwikkeling zijn, leidt dat tot frustratie en irritatie. Er is vertrouwen in de democratie, maar niet in politici. Mensen voelen zich niet gehoord en gerepresenteerd. Volgens Eva kan een burgerraad de oplossing zijn. Een groep burgers die nadenkt over problemen die de politiek aan ze voorlegt. Zo maak je van boze burgers, betrokken burgers.

Klaas Sietse Spoelstra van het programma De Uitkijkers pleit voor een ministerie van toekomst met vooruitkijkers. Niet alleen een burgerraad, want die wordt volgens hem te laat opgetrommeld.

Niels van der Stappen, Transitiemotor, zegt: ‘Zoekt naar problemen bij de ander en los die op.’

16:00 uur

Tijd om de koffers in te pakken en terug te varen naar het vasteland. We hebben het over Arne Hendriks. Zijn andere kijk op groei, gelardeerd met veel onderwerpen uit het dagelijks leven, spreekt ons aan. Ook hebben we het over de lezing van Barbera Baarsma.

De lezing van Barbara Baarsma

Zij pleit voor kanskracht in plaats van koopkracht. Daarmee bedoelt ze dat mensen gelukkiger worden als ze de regie over hun eigen leven kunnen houden. Gelukkiger dan van koopkracht. De bouwstenen daarvoor zijn onder andere onderwijs, gezonde voeding en werkzekerheid. Wat we missen in dit verhaal is het maatschappelijk belang. Nog steeds staat hier het individuele belang voorop. Daar kunnen we niet mee door.
Verder hebben we ons balboekje weer mooi gevuld met interessante contacten. We hebben oude bekenden ontmoet met wie we weer aan de slag gaan. Al met al was Springtij net al de voorgaande jaren, inspirerend, interessant en de omgeving magisch, zeker met de harde wind en de regen.

Tot volgend jaar !